سقوط آزاد خودروسازان داخلی؛ بررسی عوامل کاهش شدید تولید خودرو در سال 1404

به گزارش اتونیوز، سال ۱۴۰۴ در سالی برای خودروسازان به پایان رسید که آن‌ها گذشته از درگیر شدن با تأثیرات جنگ رمضان، که از ۹ اسفند آغاز شد، وارث چالش‌هایی بودند که مانع از سرعت گرفتن تولید می‌شد.

قیمت‌گذاری دستوری، کمبود نقدینگی، تحریم، نوسان و کمبود ارز، مشکلات ثبت سفارش و رکود از جمله مسائل کلانی به‌شمار می‌آیند که خودروسازان با آن دست به گریبان بودند و باعث کاهش شدید تولید خودرو در سال 1404 شد.

این مسئله و توأم شدن آن با جنگ کارنامه تولید سواری در سال ۱۴۰۴ را منفی کرده است. البته در آمار کلی روند کاهش به ثبت رسیده است و برخی شرکت‌ها توانسته‌اند در همین سال افزایش رشد را به ثبت برسانند. با این حال، افت شدید تولید در شرکت‌هایی مانند سایپا و مدیران خودرو را  هم باید به‌مثابه زنگ خطر برای بازار و هم آژیر هشدار برای آینده این صنعت به‌شمار آورد.

ایران خودرو؛ جزیره ثبات در دریای تلاطم

در میان تابلوی قرمزرنگ تولید، ایران خودرو یکی از بازیگران بزرگ به‌شمار می‌آید که توانست جریان تولید را مثبت نگه دارد. این شرکت با تولید ۵۳۵ هزار و ۲۱۰ دستگاه سواری و ثبت رشد ۶ درصدی، مانع از سقوط بیش‌تر آمار تولید شد. ثبات در تأمین قطعات کلیدی و تکیه بر پلتفرم‌های با عمق داخلی‌سازی بالا، به ایران خودرو اجازه داد تا در سالی که رقبا زمین‌گیر شده بودند، سهم خود را از بازار افزایش دهد.

سقوط آزاد سایپا

نقطه مقابل ایران خودرو، سایپا با کوله‌باری از مصائب قدیمی قرار دارد که یکی از تلخ‌ترین سال‌های تولیدی خود را پشت سر گذاشت. تولید سواری در این شرکت با افت ۳۸ درصدی، از ۳۴۱ هزار دستگاه به ۲۱۰ هزار دستگاه سقوط کرد.

این ریزش سنگین که به معنای خروج بیش از ۱۳۰ هزار خودرو از چرخه عرضه است، نشان‌دهنده بحرانی عمیق در زنجیره تأمین و شاید استراتژی محصول در نارنجی‌پوشان جاده‌مخصوص است؛ بحرانی که می‌تواند تعادل عرضه و تقاضا را در بازار خودروهای اقتصادی به‌شدت برهم بزند.

آمار تولید سواری در سال ۱۴۰۴

نام شرکت	۱۴۰۳	۱۴۰۴	درصد تغییر
ایران خودرو	۵۰۴,۷۵۹	۵۳۵,۲۱۰	۶+
سایپا	۳۴۱,۸۵۲	۲۱۰,۳۴۷	۳۸-
مدیران خودرو	۱۳۴,۵۹۶	۵۲۰۰۰	۶۱-
کرمان موتور	۶۴,۸۷۸	۴۸,۱۵۰	۲۶-
بهمن موتور	۲۷,۷۸۵	۲۹,۴۷۴	۶+
مکث موتور	۱,۸۶۷	۱۳,۰۸۷	۶۰۱+
آرین پارس موتور	۸,۲۱۲	۱۱,۰۸۹	۲۵+
فردا موتورز	۱۷,۱۷۷	۱۰,۱۴۷	۴۱-
سانیار موتور پارسیان	۵,۳۶۲	۵,۴۹۱	۲+
خودروسازان بم	۴,۰۲۸	۵,۴۲۷	۳۵+
دیار خودرو	۲۵۲	۲,۵۴۳	۹۰۹+
شتابران خودرو پرشیا	۰	۸۴۶	۱۰۰+
صنایع خودروسازی ایلیا	۳۲۱	۱۹۸	۳۸-
سروش موتور	۵۰۵	۱۹۰	۶۲-
ایستا موتور ارس	۰	۳۰	۱۰۰+
خودروسازان راین	۱۱۰	۰	۱۰۰-
نوین ماهان	۶۵	۰	۱۰۰-
مانیان خودرو	۶۵۲	۱,۷۰۷	۱۶۲+
جمع کل	۱,۱۱۲,۴۲۱	۹۲۵,۹۳۶	۱۷-

بحران در بخش خصوصی ؛ افت ۶۱ درصدی مدیران خودرو

تکان‌دهنده‌ترین بخش کارنامه ۱۴۰۴، مربوط به خودروسازان بخش خصوصی است. مدیران خودرو که سال‌ها نماد رشد و توسعه برندهای چینی در ایران بود، با سقوط آزاد ۶۱ درصدی، تولید خود را از ۱۳۴ هزار دستگاه به ۵۲ هزار دستگاه رساند. کرمان موتور نیز افت ۲۶ درصدی را تجربه کرد. این آمارها ثابت می‌کند که مدل کسب‌وکار مبتنی بر مونتاژ قطعات منفصله (CKD) در برابر شوک‌های ارزی و محدودیت‌های تخصیص ارز در سال ۱۴۰۴ به‌شدت آسیب‌پذیر بوده است.

با این حال، در همین فضا، شرکت‌های کوچک‌تری مانند مکث موتور با رشد خیره‌کننده ۶۰۱ درصدی و تولید ۱۳ هزار دستگاه، نشان دادند که جابه‌جایی برندها و چابکی در زنجیره تأمین می‌تواند در میان بحران نیز فرصت‌آفرین باشد.

بازار در انتظار شوک قیمتی جدید؟

افت ۱۷ درصدی تولید سواری در سال ۱۴۰۴ پیام روشنی برای سال ۱۴۰۵ دارد: تداوم ناترازی عرضه و تقاضا. وقتی تولید بخش خصوصی و یکی از دو غول دولتی جاده مخصوص چنین ریزش سنگینی را تجربه می‌کنند، فشار تقاضا افزایش می‌یابد و همان داستان همیشگی سال‌های اخیر تکرار می‌شود.

سال ۱۴۰۴ نشان داد که بدون حل چالش‌های ارزی و تثبیت زنجیره تأمین، حتا غول‌های جاده‌مخصوص نیز در لبه پرتگاه قرار دارند. اکنون باید دید سیاست‌گذاران برای جبران این شکاف ۱۸۶ هزار دستگاهی در سال پیش رو چه تدبیری خواهند اندیشید، چراکه تداوم این روند، معنایی جز جهش دوباره قیمت‌ها در بازار نخواهد داشت. این در حالی است که در شرایط فعلی خودروسازان با تنش‌های منطقه‌ای، تحریم، محاصره دریایی و ابهام در آینده نیز دست به گریبان هستند.