به گزارش اتونیوز، اسماعیل سقاب اصفهانی معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، گفت: کشور در حال حاضر با ناترازی بنزین دستوپنجه نرم میکند. میانگین مصرف روزانه بنزین در ایران به ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده، در حالی که تولید داخل حدود ۱۲۱ میلیون لیتر است. این شکاف ۱۴ تا ۱۵ میلیون لیتری، دولت را ناچار کرده است تا برای عبور از این شرایط، راهکارهای جدی را بررسی کند.
دولت تأکید دارد که این تصمیمگیری نه یک شبه و نه غافلگیرکننده خواهد بود؛ بلکه طی ۱۰ تا ۱۵ روز آینده و پس از مشورت با کارشناسان و رسانهها، بهترین الگو انتخاب و به مردم ابلاغ خواهد شد.
بررسی 3 سناریوی پیشنهادی دولت برای بنزین
دولت در حال بررسی سه مدل اصلی برای مدیریت مصرف است. هر یک از این مدلها مزایا و معایب خاص خود را دارند که در جدول زیر خلاصه شده است:
| مدل پیشنهادی | نام طرح | ویژگی اصلی | مزایا | معایب |
|---|---|---|---|---|
| مدل اول | مدل شیر | سهمیه کلی تولید (۱۲۱ میلیون لیتر) | بدون افزایش قیمت | صفهای طولانی، شکلگیری بازار سیاه |
| مدل دوم | مدل آهنی | سهمیه بر مبنای خودرو | حذف صفها | ناعادلانه برای فاقدین خودرو، سیگنال تورمی |
| مدل سوم | مدل آدمی | سهمیه به هر فرد (۳۰ لیتر ماهانه) | عادلانهترین روش، قابلیت خرید و فروش | نیاز به زیرساخت اجرایی دقیق |
جزئیات فنی مدلهای پیشنهادی
- مدل شیر (توزیع تا سقف تولید): در این مدل، قیمت بنزین تغییری نمیکند. عرضه به اندازه تولید روزانه در پمپبنزینها توزیع میشود و پس از اتمام این سقف، نازلها خاموش میشوند. نگرانی اصلی در این روش، ایجاد صفهای طولانی در ساعات پایانی روز است.
- مدل آهنی (سهمیهبندی خودرویی): مشابه طرحی که پیشتر در کرمان آزموده شد، سهمیهای مشخص به هر خودرو تعلق میگیرد و مازاد آن با نرخ آزاد عرضه میشود. این مدل به دلیل اتصال سهمیه به «آهن» (خودرو)، مورد انتقاد است؛ چرا که قیمت بنزین آزاد میتواند به «دماسنج تورم» تبدیل شود.
- مدل آدمی (سهمیه به ازای هر کد ملی): سهمیه را از خودرو به فرد منتقل میکند. در این طرح، به هر فرد (فارغ از اینکه خودرو داشته باشد یا خیر) سهمیهای اختصاص مییابد. این طرح برای دهکهای پایین جامعه که خودرو ندارند، عادلانهتر است.
ریشهیابی بحران؛ خودرو و حملونقل عمومی
معاون رئیسجمهور تأکید کرد که تغییر در مدلهای توزیع بنزین، بدون اصلاح دو بخش دیگر به نتیجه نهایی نمیرسد:
- صنعت خودرو: میانگین مصرف سوخت خودروهای داخلی با استانداردهای جهانی فاصله معناداری دارد.
- حملونقل عمومی: توسعه ناوگان اتوبوسرانی و مترو اصلیترین راهکار برای کاهش وابستگی مردم به خودروی تکسرنشین است.
دولت پزشکیان اعلام کرده است که هیچ تصمیمی پشت درهای بسته گرفته نمیشود. در روزهای آتی، فضای نقد و گفتوگو برای این سه سناریو در رسانه ملی و محافل کارشناسی باز خواهد بود.